Panele fotowoltaiczne na gruncie – jak wykonać poprawny montaż?

Własna mikroelektrownia fotowoltaiczna, która produkuje czystą, ekologiczną energię z praktycznie niewyczerpalnego źródła to rozwiązanie, które cieszy się w naszym kraju coraz większą popularnością. Najczęściej spotykanym typem montażu jest ułożenie paneli PV na dachu budynku, jednak w niektórych sytuacjach taki układ nie może zostać z różnych względów zastosowany.

Bardzo częstym powodem jest niewystarczająca ilość miejsca na dachu pod przewidywaną wielkość instalacji, ale zdarza się również, że choć dach jest duży, to jego cechy uniemożliwiają wykorzystanie go pod fotowoltaikę. 


Zbyt skomplikowany układ, liczne skosy, nieodpowiedni kąt nachylenia, połacie zwrócone na północ czy zbyt duże zacienienie to cechy, które w praktyce dyskwalifikują dach jako właściwe miejsce dla instalacji PV. Jeśli nie da się wykorzystać dachu, nie wszystko stracone – w takiej sytuacji dobrze sprawdzają się panele fotowoltaiczne montowane na gruncie. Poniżej opisujemy, co trzeba wziąć pod uwagę, aby instalacja naziemna spełniła pokładane w niej oczekiwania. 

Instalacja fotowoltaiczna na gruncie – od czego zacząć?


Weryfikacja ilości dostępnego, niezagospodarowanego miejsca w obrębie posesji w kontekście planowanej wielkości naziemnego systemu PV to sprawa oczywista, ale to nie jedyna rzecz, którą bezwzględnie należy sprawdzić jeszcze przed podjęciem decyzji o inwestycji w fotowoltaikę na gruncie.

Równie istotny jest w niejednym przypadku miejscowy plan zagospodarowania przestrzeni, o ile dla danej lokalizacji taki plan istnieje. Dobrze jest upewnić się, czy w najbliższej przyszłości w bezpośredniej okolicy nie została przewidziana budowa obiektów, które mogłyby negatywnie wpłynąć na pracę mikroelektrowni fotowoltaicznej, rzucając cień na panele fotowoltaiczne posadowione na gruncie. 

Dobór konstrukcji wsporczej pod panele fotowoltaiczne na gruncie


Bardzo ważnym czynnikiem, jaki trzeba zawsze uwzględnić, jest rodzaj i jakość gleby w miejscu, gdzie powstanie gruntowa instalacja fotowoltaiczna, ponieważ nie każde podłoże jest odpowiednie. Najlepiej sprawdzają się gleby ciężkie, gdyż instalacja paneli fotowoltaicznych na gruncie tego rodzaju nie niesie ze sobą wysokiego ryzyka zapadnięcia się. Warto pamiętać, że montaż naziemnego systemu PV na podłożu piaszczystym jest odradzany ze względu na wysoką niestabilność takiego gruntu i związane z tym faktem niebezpieczeństwo osiadania czy przewrócenia się instalacji. 

Jeśli w pożądanej lokalizacji podłoże jest wystarczająco stabilne, konieczny jest wybór odpowiedniej konstrukcji wsporczej. Zasadniczo opcje są dwie: 

  • stelaż stały (nieruchomy) – montowany bezpośrednio w gruncie lub mocowany do umieszczonych w podłożu płyt albo bloków z betonu, dzięki czemu zainstalowane panele są stabilne i niepodatne na zmienne warunki atmosferyczne. W celu uzyskania optymalnej wydajności instalacji, statyczna fotowoltaika na gruncie musi zostać właściwie usytuowana względem Słońca.
  • stelaż obrotowy (tzw. tracker, określany również jako system nadążny) – konstrukcja tego typu jest wyposażona w systemy naprowadzania, dzięki którym panele zamontowane na trackerze ustawiają się pod optymalnym kątem w stosunku do Słońca. Przekłada się to na większy uzysk energii (nawet do 30%), jednak trzeba mieć na uwadze, że systemy nadążne są droższe niż nieruchome stelaże montowane w gruncie.

Instalacja PV na gruncie a zezwolenie na budowę


Obowiązujące aktualnie w Polsce przepisy prawa nie różnicują systemów PV ze względu na miejsce instalacji, tak więc ogniwa fotowoltaiczne na gruncie nie wymagają żadnych dodatkowych zezwoleń, o ile łączna moc zainstalowana elektryczna danej instalacji nie przekracza 50 kW. Mikroinstalacje fotowoltaiczne nie podlegają także konieczności uzgodnienia z lokalnymi warunkami zabudowy ani miejscowym planem zagospodarowania przestrzeni. 


Trzeba jednak pamiętać, że w pewnych okolicznościach pozwolenie będzie wymagane. Wyjątkiem jest wielkopowierzchniowa fotowoltaika: montaż na gruncie zwykłym instalacji PV o powierzchni większej, niż 1 ha wymaga uzyskania decyzji środowiskowej. Podobnie jest, jeśli elektrownia ma się znaleźć na terenach objętych forami ochrony przyrody lub w otulinach form ochrony przyrody, jednak w tym przypadku decyzję środowiskową trzeba uzyskać dla instalacji o powierzchni ponad 0,5 ha. 

Fotowoltaika na gruncie – cena


Można czasem spotkać się z opiniami, że fotowoltaika na gruncie jest bardzo droga, nie jest to jednak prawda. Gruntowa instalacja fotowoltaiczna jest wprawdzie bardziej kosztowna w porównaniu do instalacji dachowych o takiej samej mocy, jednak różnica w cenie nie jest drastyczna i ma pełne uzasadnienie w specyfice instalacji naziemnych. Wymagają one większego nakładu pracy podczas montażu, a także wykorzystania innych (większych oraz trwalszych) konstrukcji wsporczych i stelaży. 


Warto także pamiętać, że instalacja PV na gruncie jest czasem jedynym sposobem n to, by w danej lokalizacji można było wykorzystać fotowoltaikę do wytwarzania ekologicznej, czystej energii elektrycznej i uzyskania niezależności od kolejnych podwyżek cen prądu pochodzącego z elektrowni węglowych. Trzeba też dodać, że obecnie stawka podatku VAT dla instalacji dachowych i naziemnych jest jednolita i wynosi 8%, co oznacza mniejsze koszty po stronie inwestora. 

Czy instalacje fotowoltaiczne na gruncie się opłacają?


Fotowoltaika jako źródło taniej i bezpiecznej dla środowiska naturalnego energii elektrycznej jest rozwiązaniem opłacalnym zwłaszcza w dłuższej perspektywie czasowej. Zasoby paliw kopalnych są ograniczone i sukcesywnie ulegają wyczerpaniu, co oznacza coraz wyższe koszty prądu wytwarzanego przy ich użyciu. Warto także podkreślić, że aktualnie w dynamicznym tempie rozwija się fotowoltaika na terenach rolnych, ponieważ z reguły są to obszary dobrze nasłonecznione i mające relatywnie duże powierzchnie, co sprawia, że idealnie nadają się na farmy fotowoltaiczne. 

Fotowoltaika na polu może być również opłacalna dla tych właścicieli działek rolnych, których nie interesuje bezpośrednio fotowoltaika na gruncie – dzierżawa ziemi inwestorom tworzącym farmy fotowoltaiczne może przynieść całkiem spory pasywny dochód w skali roku.